Hoe ontstaat het

Het noorderlicht is een natuurkundig fenomeen dat ontstaat als elektrisch geladen deeltjes van de zon in de richting van de aarde worden geslingerd. Het licht ontstaat als de deeltjes in de dampkring van de aarde in botsing komen met gasatomen. Dit fenomeen kan alleen worden waargenomen bij de magnetische polen. Het poollicht op het noordelijk halfrond wordt ”aurora borealis” – noorderlicht genoemd. De naam van het poollicht op het zuidelijk halfrond is ”aurora australis” – zuiderlicht.

Mythen en sagen over het noorderlicht

Vroeger was het noorderlicht omgeven door mystiek en een bron van talloze mythen. Sommigen zagen in het noorderlicht een waarschuwing voor oorlog of pest, anderen schreven het licht toe aan overleden oude maagden. Het werd afgeraden om met witte lappen te zwaaien naar het noorderlicht, dan zou het licht boos kunnen worden en je van de aarde kunnen halen. Anderen geloofden juist dat het noorderlicht terug wuifde als je met een witte doek zwaaide. De Samen waren overtuigd van de bovennatuurlijke krachten van het noorderlicht en gebruikten de symbolen van het noorderlicht op de trommels van de sjamanen.

Geschiedenis

Van oudsher heeft het noorderlicht mensen gefascineerd en onder andere Aristoteles heeft het in zijn geschriften al beschreven. Ook Chinese geschriften uit 2000 v. Chr. getuigen al van verschijnselen die kunnen duiden op noorderlicht. Deze oude beschrijvingen versterkten de mythen en mystiek rond het noorderlicht, en het duurde tot de 17e eeuw voordat men het fenomeen systematisch en wetenschappelijk ging onderzoeken. Na verloop van tijd ontdekte men een verband tussen het noorderlicht en storingen in het aardmagnetisme en de relatie hiervan met zonneactiviteit. In 1886 formuleerde de Noorse natuurkundige Kristian Birkeland de eerste volledige noorderlicht-theorie, gebaseerd op deze eerdere ontdekkingen. Birkeland verruimde en onderbouwde zijn theorie en legde hiermee de basis voor het moderne poollichtonderzoek. Dit onderzoek gaat nog steeds door en levert ons voortdurend nieuwe informatie over de zon, de atmosfeer rond de aarde en het nabije heelal.

Het kleurenspectrum van het noorderlicht

Het noorderlicht kan veel verschillende kleuren vertonen. De kleur wordt bepaald door de soort atomen waarop de van de zon afkomstige deeltjes botsen; de hoogte waarop de botsing plaatsvindt, bepaalt welke atomen dit zijn. Het zichtbare noorderlicht bevindt zich op een hoogte van 90 tot 150 kilometer boven het aardoppervlak. De kleuren zijn als volgt in te delen:

• hoger dan 150 km: rood licht

• 120-150 km: geelgroen licht

• lager dan 120 km: blauwpaars licht

Hoe kun je het noorderlicht beter zien

Het noorderlicht is het best te zien als het donker is en onbewolkt. Het weer is daarom de belangrijkste factor. De kans op stabiel winterweer is landinwaarts langs de fjorden en in het binnenland het grootst.

Ga niet bij volle maan op jacht naar het noorderlicht. Het licht van de maan doet de ervaring letterlijk verbleken.

Ook in de bebouwde kom zal het licht uit woningen en andere bebouwing het noorderlicht tenietdoen.

Noorderlicht fotograferen

Voor het fotograferen van het noorderlicht moet je voor het beste resultaat de volgende tips in acht nemen. Warme kleding is een aanrader, omdat een goede noorderlichtfoto om veel geduld vraagt.

• Gebruik een digitale spiegelreflexcamera met afstandsbediening

• Gebruik een statief

• Denk eraan de batterij volledig op te laden

• Zet flits en automatische instellingen uit

• Kies een ISO-waarde van 100 - 400

• Kies voor handmatig scherpstellen en stel in op “oneindig”

• Gebruik een lange sluitertijd, bijvoorbeeld 30 seconden of meer

• Diafragma op f/2,8 of sneller

• Gebruik bij voorkeur een groothoeklens; hoe hogere lichtsterkte, hoe beter

• Heb geduld